Entandikwa

Ku lunaku lwa 20 Ogusooka ogwa Munyonyo 1999, bwe nali nga nfukidde emyaka 55, naddukira mu marathon yange eyasooka ne mmaliriza mu ssaawa 3, eddakiika 56, n’amasekondi 23. Omuddukizi w’omukolo yambuuza nti ebyo byali birungi, naye mangu ne mmanya nti nnali nteekwa okuggyako eddakiika 21 singa njagala okuteekebwa ku lukalala lw’abagenda okudduka mu Boston marathon. Nnali manyi, nga n’abantu bangi, nti waliwo empaka ennene ez’amaanyi e Boston. Naye saali manyi nti ekibafuula okuba ez’omugaso n’ettendo ennyo kiri nti osobola okuziddukira nga oli ku lukalala lw’abaziriziddwa — kwalifayiinga. Mu kibinja ky’abantu bange abali mu myaka egyo, twalina okudduka wansi wa ssaawa 3 ne ddagiika 35. Nga emyezi gyagenda gyiyita, ebiseera byange byagenda bigenda birungi era ku marathon yange eya mukaaga ne nkwata kwalifikesoni. Olunaku oluddako ne nneeyambisa okusaba okugenda e Boston.

Nze ne mukyala wange Char twagenda e Boston ku wiikendi ya 15 Ogwokuna 2001, ku nnyonyi eyali ejjudde nnyo abadduki b’amalago nga bambadde obukufiira bwa T-shirt okuva mu mpaka ez’enjawulo. Twali basanyufu nga tetunnatuuka na mu kibuga ekyo. Okutwala race packet, okufuna T-shirt ya Boston marathon 2001, n’okugula jaketi entongole ey’omwaka ogwo byayongera okunsanyusa. Ku Mmande ku makya, nga 16 Ogwokuna — Patriots Day e Massachusetts, ne nneeyingira mu sitenseni ya rapid transit ne mangu ne njungira mu ddakiika abaddusi abalala 15,605 nga tuteekebwa mu bbasi ezigenda okutwala mu byalo we twanditandikidde empaka. Mu athletes’ village twatuula ne tulindirira. Helikoputa zaabadde zirenga mu bbanga, empapula za mmotoka ezitambula mu bbanga nga ziweereza ebirango, ne F-15 bbiri nga ziyitamu emirundi ebiri; ama-TV gaabadde galaga ebyabadde bigenda mu bifo eby’enjawulo ku luguudo lw’empaka obuwanvu bwa mayiro 26.219; kkooma z’amavidiyo zaali zirabika, era omwoyo gw’obusanyufu gwali mu bbanga lyonna. Olw’abantu abakuba mu kumi n’emitwalo, abadduki bateekebwa mu stalls ez’abantu 1,000 buli emu, nga zirondeddwamu emiggo, n’abadduki abasooka ne bateekebwa okumpi n’awanditandikidde empaka. Ennamba yange yali 9259, ekitegeeza nti nateekebwa mu stall ya 9. Eddakiika 6 n’amasekondi 13 bwe byayita okuva ku gun time, chip time yange ne etandika — lwe nnasala ku layini ey’okutandika ne kkoomu eyali ku kigere kyange ekya ddyo ne eraga nti omudduki ennamba 9259 atandise empaka.

Mayiro ebbiri ezasooka zaalimu obuzibu olw’abantu bangi, naye bwe twatuuka ku mayiro esatu ne tutandika okudduka nga tetukakatiddwa nnyo. Ssaali manyi nti waliwo ebintu bingi ennyo ebiyinza okunkubiriza okumpi n’okumpi ku buusozi ne mu mayiro zonna. Okusiima n’okukuba engalo okw’abantu abasoba mu 500,000 mu mayiro zonna 26, kkooma, ebibiina by’amaloboozi, abaana n’abantu abakulu ku masomero g’amazzi byonna byali bimu ku byayongera ku mulimu ogwo. Kwongerezebwa ku ebyo, waliwo n’ebyambalo by’abadduki ebirangi-rangi, n’okusiima okw’abantu bwe bamenya engalo bwe baandaba engoye zange ez’Oral Roberts University (ORU). Ne Char ne mikwano gyaffe e Boston bandiisa mu mayiro 9, 19, ne 25. Okukuba engalo okw’abawala ku ssomero lya Wellesley College wakati mu luguudo, n’abantu abakungaanye mu mayiro ebbiri ezisembayo byatonda omwoyo ogw’obusanyufu ogw’amaanyi, ogw’okwewuliriza mu mutima, era ogw’okusanyuka ennyo. Bino byonna byayamba okugumya obulumi mu magulu, mu kifuba, ne mu mikono — obulumi obutera okujja n’okudduka amalago.

Nnali nzannyidde mu mizannyo gya basketball ku yunivasite nga waliwo obudde obw’obusanyufu n’okwesimba ku mutima. Ku lunaku lw’embaga yange ey’obufumbo, nnali nsanyufu okuva ku makya okutuuka ku kavuunja era ne nkuba enduulu z’amasanyu bwe nnalaba Char nga atambula mu kkubo ly’entegeka ng’ali ku mukono gwa muganda we John. Nnali n’embeera ey’obwoyo ku lunaku lwange olw’okusoma olwasooka oluvudde ku yunivasite, ne ku mikolo gyonna egy’okusoma kw’abaana baffe bwe baamaliriza ku Air Force Academy ne ku ORU. Era oluvannyuma lw’okusiiba lwe njogeraako mu Ssuula 5 ne 6 mu kitabo kino, nafuna ebiseera ebimu eby’obusanyufu obw’amaanyi n’emboozi z’obukama ne Katonda. Naye saali manyi nti okudduka kw’eby’omubiri kwokka kwandikozezza obusanyufu n’okwesanyusa okwo mu nsi eno nga tetunnatuuka mu ggulu.

Naye kiyinza kitya empaka okukwata omuntu bwe zityo? Emyezi 18 gyokka egyayita nga nneeteekera ekizibu kino, ne nteendekebwa, ne nfuga omubiri gwange n’eddembe, ate kati nnali ng’endi mu kuginya. Bwe nnali n’emyaaka 5 ne 6, nalwala obulwadde bwa rheumatic fever ne nsula ku kitanda nga sisobola kutambula. Naye oluvannyuma lw’emyaka 50, nga nnina emyaka 56, n’abantu abasoba mu 15,000 ku balungi ennyo mu nsi, nadduka mayiro, ne nyinyimuka ku buusozi, ne ntuuka ku mpewo, ne mpulira obusanyufu bwa Boston marathon.

Era kati ntegeera bulungi ebyo ebigambibwa mu Abaebbulaniya 12:1. “… kubanga tuli mu nsi nga tuyungiddwa ekibiina ekinene eky’abajulizi, tuteeke ebbali buli ekitulemesa … ne tudduke n’okugumiikiriza empaka Katonda z’atuteerawo.” Olunaku lujja Katonda lwe alitutwala “mu maaso ge ag’ekitiibwa nga waliwo okuduumira okw’amaanyi okw’obusanyufu obutaggwaawo” (Yuda 24 okuva mu Living Bible). Mazima gano gampa ensonga ennyo okukukuba engalo wamu nange mu kudduka marathon ya Katonda — kubanga ebipimo binene era empeera egenda okuweebwa teli ya kaseera katono. Olinawo amaanyi okunzigiriza, era nange nnina obusobozi okukugiriza.

Abantu abaabadde mu Boston bwe basobola okugumya emitima, kaakati ddala tuteekwa okutwala akaseera n’okuteebereza ne “tugumye omu ku mulala era tuteeke banne ku mutindo” (1 Abessaloniika 5:11). Okukubirizibwa okuva ku bandi mu kudduka amalago kwe kifuula empaka okusanyusa ennyo okusinga okutambula wekka mu kuziiya. “Weebale nnyo! Weeyongeremu amaanyi! Okola bulungi! Kuuma sipiidi! Maliriza n’amaanyi! Osigadde katono! Osobola okukimala!” Ebigambo bino bye mpulira mu bantulugunya n’abadduki mu malago. N’emarathon ya Katonda ebigambo bino bigikola. Nkuyita ojje tuyinze okusoma wamu mu kunoonyereza kuno, Katonda ng’akukubiriza mu Kigambo kye, okutandikawo empisa ezikuyamba okudduka empaka zo ez’omwoyo bulungi n’okumaliriza n’obulungi. Osobola okukimala!

Omulembe gwaffe guli kitundu ku mpaka ennene ennyo era eziteeberezebwa. Abasajja n’abakazi abagezi baabaddewo mu biseera ebyayita era tusobola okuyiga bingi okuva mu byawandiika byabwe. Nga C. S. Lewis bwe yayogera mu God in the Dock, “Buli mulembe gulina endowooza yaagwo. Gusobola okulaba amazima gamu bulungi ennyo ate era guba mu bulabe bw’okukola ensobi ezimu. Noolwekyo, twonna twetaaga ebitabo ebikozesa okutuukiriza ensobi ez’emyaka gyaffe — era ebyo byebitabo eby’edda.” Enkola eno ekola n’okuyita mu buwangwa obw’enjawulo. Tuli mu maka manene ag’ensi ag’enjawulo mu buwangwa era tusobola okuyiga bingi okuva ku balala. Okubeera mu mawanga amalala, nga bwe namala ekitundu kinene eky’obulamu bwange, kunyamba okwesumulula okuva mu ndowooza empi ey’ennono yaffe. Nayiga bingi okuva mu Bannada, Abakorea, n’Abachayina mu myaka 23 gye namala mu mawanga gaabwe. Nga n’abantu b’emyaka emirala, n’abantu b’ennono ez’enjawulo bakola ensobi — naye si za kimu. Okuleeta endowooza zange mu mbeera ez’enjawulo mu buwangwa kuntonda okufuna ebintu bingi eby’okulondamu. Kimpaliriza okulowooza ebweru w’ennono gye mbeeramu nga njolekedde endowooza erina omugaso ogw’amagezi. Empisa ze tugenda okusoma wamu wano tezikoma mu bwangwana bumwe — ze mpisa za Bayibuli. Nkuyita ogende wamu nange mu kunoonyereza ku mazima ga Bukristaayo, nga tetusibiddwa ku bwangwana bumwe mu bangi ab’ensi.

Abakorea n’Abachayina bombi balina olugero ku kikooko ekiri mu luzzi — ekikooko kikirowooza nti ensi yonna efaanana n’oluzzi lw’omu. Ffenna tuli nga bikooko ebiri mu luzzi okutuusa lwe tutandikibwa okugolokoka mu ndowooza zaffe olw’ebiteeso, embeera z’obulamu, n’obumanyirivu obuva ebweru w’oluzzi lwaffe. Empisa ezitwalibwa mu kunoonyereza kuno si mpya, nga okwetegereza ku lukalala lw’emitwe egyiri mu kitabo kuno kukakasa, naye engeri gye ziyitirwamu etuwa obutegeevu obupya ku musingi gwa Bayibuli ogutaggwaawo.

Bingi ku biteeso bya Bayibuli bino nabifuna okuva ku bandi. Nneebaza nnyo ba pulofeesa, abawandiisi, n’abayigiriza mu misomo n’amasomero. Bwe kiba kisoboka, mbalaga ensibuko y’eby’amagezi ebyo. Nsaba abayigiriza bange balyoke bakkirize engeri gye nkozesaamu ebiteeso byabwe. Okujjako mukyala wange Char, batabani baffe Dan ne Joel, n’abapulofeesa n’abawandiisi be njogerako, amannya amalala agali mu kunoonyereza kuno ga bbulimba. Mu byafaayo by’obulamu bye nkozesa okulaga emisingi gya Bayibuli, ekigendererwa kyange si kutegeeza bulungi bubi bwa balala, wabula kulaga engeri gye tusobola okuyigira emisingi gya Bayibuli mu mbeera zaffe ez’obulamu.

Buli musomi wano wa njawulo. Empisa ezimu ziyinza okukusikiriza okusinga endala. Waliwo okutambula okuva ku ntandikwa okutuuka ku nkomerero, era waliwo n’okuyunga mu buli ssuula. Naye bw’oba oyagala, osobola okulonda ebitundu byokka ebikusinga okunyumira. Naye abasomi abasinga balyagala okutandika n’essuula esooka. Osobola n’okukozesa ekitabo eky’enkola Habits of Highly Effective Christians Bible Study Guide nga osoma buli ssuula bw’oba oyagala okwekoleza enkozesa yo. Bw’okyusa olupapula luno n’otandika okusoma, ojja kweyongera okukula mu mpisa z’Abakristaayo abasinga okukola obulungi.