EMPIISA EYA KUBIRI: Tegeera Obusobozi bw’Okuyiga

“… mu bintu byonna Katonda akolera obulungi …” Abaruumi 8:28

Mu ssuula eno, ojja kusoma ku ngeri Katonda gy’atutwala ng’omuzadde. Abazadde bonna basanyukira nnyo abaana be bazaala era be balera n’obwegendereza. Kitaffe ow’omu ggulu naye bw’ali atyo.

Nga bwe kiri mu maka ag’oku nsi, Sitaani ayagala okwawulamu n’okuwangula. Bw’atufuula okulowooza nti tuyita mu kizibu eky’enjawulo era ekitali kya bulijjo, asuubira okutunafuya. Katonda alina ekigendererwa ekirungi mu nteekateeka ye ey’okututendeka. Okumanya kino kutukubiriza okunyweza obumalirivu bw’okuyiga bye tusobola mu buli bumanyirivu. Ne bwe kiba nga kizibu nnyo, tusobola okugenda mu maaso nga tuli bantu abalongooseddwa era abagaggawaliddwa. Oba tuteekwa okunyweza obumalirivu buno oba Sitaani ajja kubunyaga. Kitunyweza okumanya nti abalala nabo bayise mu buzibu bwaffe era nti amasomo agazimba obulamu gatulindiridde. Bwe twekenneenya ebika by’obumanyirivu ebifaanana n’ebyaffe, tusobola okutegeera empandiika ezikulu n’engeri Katonda gy’akozesaamu obumanyirivu buno okutukulakulanya.

Mu ssuula eno, tujja kuzula ebika ebirala eby’obumanyirivu obw’okuyiga. Obumu ku buno biva mu byange nze, ate amasomo amalala nagayiga nga nnoonya era nga nsoma. Ssuula eno tegeendereddwamu kuba lukalala olujjuvu olw’ebika byonna, wabula sampuli ennene ekimala okukulaga engeri nnyingi Katonda z’ayinza okutuyigiriza. Okuddamu okwetegereza bino kujja kukuyamba okuba omugezi era omubala ebibala mu kwekenneenya obumanyirivu bwo. Buli bumanyirivu bugwa wansi w’ekitundu eky’enjawulo eky’endabirwamu ya Bayibuli, kubanga mazima ddala Ebyawandiikibwa bye biwa omutindo ogugobererwa mu kutaputa n’okwekenneenya obumanyirivu bwaffe.

Okutegeera Ebigendererwa By’Obulamu Bwo

Oli wa muwendo nnyo eri Katonda. Alina enteekateeka ey’enjawulo ddala ku bulamu bwo. Okutegeera ekigendererwa ky’obulamu bwo kuva mu bumanyirivu obukuleetera okukkiriza nti Katonda ayingidde mu bulamu bwo mu ngeri ey’obuntu era ey’enjawulo. Ebikolwa ebikulu n’abantu, obumanyirivu obulaga okuteekateeka kwa Katonda, oba engeri entuufu gye bintu bigwaamu, bisobola okulaga nti waliwo amakulu ag’omu maaso oba ag’enjawulo ku bulamu. Bwe bibeerwamu nga tuzingiramu emabega, byongera okutunyweza mu kumanya okw’eyongera okw’ekigendererwa kyaffe. Erinnya ly’omuntu n’amakulu gaalyo, obunnabbi, ebyafaayo by’amaka, okusaba kw’omuzadde, okutuuka ku muntu omukulu mu bulamu bwo, okutegeera kwa bazadde ku kigendererwa ky’omwana, ekyewuunyisa ekyakwata ku buzaale bwo, omusomesa, oba okukuumibwa kw’obulamu mu ngeri ey’enjawulo, byonna bisobola okutuusa ku kumanya nti Katonda alina ekigendererwa eky’enjawulo ku bulamu bwo. Okuwonya kwange okuva mu bulwadde, awamu n’obuyambi bwa bajjajja abaabona ekintu eky’omwoyo mu bulamu bwange obuto, byampa okutegeera ekigendererwa okuva mu buto bwange.

Mu Ssuula 1, wasoma ku bumanyirivu bwange ku bulwadde bwa rheumatic fever. Mu kiseera ky’obulwadde obwo n’okuwona kwako, okusaba kwange okuba omumisani omulungi nga nnina emyaka mukaaga, n’okugenda ku lutendeko lwe nnasaba ku lunaku lwange olw’okufuna emyaka musanvu, tebyannyweza lwokka okukkiriza kwange okw’amaanyi mu maanyi g’okusaba, naye era byampa okutegeera ekigendererwa ky’obulamu bwange. Okuddamu okunkubiriza okuva eri bajjajja bombi mu myaka gyange egy’obuto kweyongera okukulaakulanya okukkiriza okwo. Natandika okunoonya buli kintu Katonda kye yanteekera. Sijjukira kiseera kyonna we natakkiriza nti waliwo ekintu eky’enjawulo kye nnali ndindiridde.

Okukwata ku kufa nabyo bisobola okukakasa okutegeera kwaffe ekigendererwa ky’obulamu. Buli lwe Dawudi yawonya effumu eryali lye Saul erisunguwadde, okutegeera kwe ekigendererwa ky’obulamu bwe kuyinza okuba nga kwakakanyizibwa mu ngeri “entono ennyo” (1 Samwiri 19:10). Emirundi ebiri mu bulamu bwange nga ndi mukulu, nandibadde naafa. Bwe nnali omuvubuka, nnali nga nsiimba nzekka mu Nnyanja Heritage okumpi ne Gettysburg mu Pennsylvania. Nnalina butagenzeewo kusiiimba nzekka mu nnyanja ennene era ejjuvu bwe etyo, naye okuzzaawo obulungi kwali kweyongera okuba ekitali kya magezi. Bwe nnakoowa ne ndowooza nti sikyasobola kusomoka, ne nkyuka okudda ku lubalama ne ndwana ku bulamu bwange mu ddakiika amakumi abiri agaddirira. Nnalowooza nti nnali kumpi n’enzigi z’eggulu, wadde nga nssa amaanyi gange gonna mu kuteeka omukka omulala mu bitongole byange n’okukuba ebikonde byange n’ebigere nga mbifumbiddwa obukoowu. Ku nkomerero, nnatuuka ku ttaka erya ttaka n’amayinja. Nga nnali ntudde ku lubalama nga nzija omukka era nga nsindika, obulamu bwafuna amakulu amapya. Nategeera nti Katonda yanzirizza okusigala mu bulamu bwange obw’oku nsi olw’ekigendererwa kye.

Ekiseera kyange eky’okubiri ekyandibadde kinsuula ku kufa kyabaawo mu Taejon, Korea. Bwe nnali nsuula enta, nakwatako omubbi ogulimu obulabe obw’amaanyi ne nfuna obulwadde obw’amangu ennyo — akatonnya kamu ku kintu ekyo kasobola okutta ente! Ddokita yatambuza ne mukyala wange Char n’amugamba nti alowooza nga ndi kumpi okufa. Mu ngeri ey’ebyewuunyisa, nawangula emisinde gya kusindika okuziba n’okutendekebwa kw’eddagala ery’okuzibya omubbi. Bwe nategeera obuzibu obw’okuva ku nsi kwange okumpi, nakiraba nti Katonda yali akyali n’ekigendererwa ku bulamu bwange. Pawulo ayinza okuba nga yali alina okutegeera okufaanana buli lwe yawona okufa, wadde nga ebyafaayo bye byali bikulu nnyo okusinga byange.

Mu kyeya kya 2000 mu bitundu by’Obuvanjuba bwa Buyindi, ekibinja ky’abasumba nga buliwo nga 110, n’abakazi baabwe n’abasomi b’essomero lya Baibuli, baakuŋŋaana okuva mu bitundu bitaano eby’eggwanga eryo ne mu Bhutan, Bangladesh ne Nepal okukwata ku kutendeka obukulembeze. Bwe nnali nboogerako ku okutegeera ekigendererwa ky’obulamu n’okukuumibwa kw’obulamu, nababuuza nga bangi bameka abaali bayise mu kifo eky’okumpi okufa — 22 ku bo baali! Kyali kya ssanyu okunnyoza obumanyirivu bwabwe n’okubayamba okubulaba mu ngeri empya mu musana gw’ekigendererwa eky’olubeerera. Katonda akkiriza obumanyirivu buno okutuyigiriza nti alina ekigendererwa ku bulamu bwaffe. Okumanya kino kyokka kitufuula abavumu era abatunuulira mu maaso. Katonda alina abantu ab’enjawulo mu lyeerya lye, era atulaga nti alina enteekateeka ey’obwakatonda okuyita mu bumanyirivu obw’enjawulo — emirundi egimu nga tuyita kumpi okufa.

Okufaayo kwo ku kitabo kino kulaga nti oyagala okuzuula emize egituusa ku kutuukiriza ekigendererwa ky’obulamu bwo n’obusobozi bwo. Bwe tuba nga twakkiriza nti okwegomba okwo kwateekebwa mu ggwe Katonda, osobola n’okutegeera ekigendererwa kyo eky’obwakatonda. Osobola okusanga mu Baibuli abantu abaayitamu obumanyirivu n’okuziwandiika mu ngeri etuwa amagezi ag’okutaputa obulamu bwaffe bennyini. Mazima Samusooni abazadde be bandibadde bamutabula ku kukyalirwa kw’omulangira okw’ebyewuunyisa okwateekwa okuviirako okuzaalibwa kwe (Balamuzi 13:3ff). Abazadde ba Samwiri nabo bandibadde bamutabula ku kwesiga kwa Hanna mu kusaba kwe nga tannaba kufuna lubuto nti singa azaala omwana omulenzi, yamwawula okuweereza Katonda (1 Samwiri 1:11ff). Abantu bano bombi tebalina okuba nga baali n’okutegeera okunene okw’ekigendererwa ky’obulamu bwabwe olw’ebigambo ebyava ku buzaale bwabwe n’okubawawula kwa Katonda okuva ku bannyinaabwe olw’ekigendererwa ekimu? Olowooza nti okutegeera okwo kwabawa amaanyi? Funa okwolesebwa era mu buwombeefu noonya okutuukiriza.

Katonda y’afuga byonna. Atutunga mu lubuto lwa bannyaffe (Zabbuli 139:13–16) era ateekateeka buli omu ku ffe okuzalibwa mu kifo n’essaawa by’alondedde ye yennyini (Ebikolwa 17:26). Bwe tukkiriza kino, tuba tukkiriza era nti obusobozi Katonda bw’atuteekamu, mu mbeera z’ennono n’ebyafaayo by’alondedde, nabwo bulina amakulu. Kiki kye tuyinza okuyiga mu kino? Embeera z’omu kitundu, ez’eggwanga, n’ez’ensi yonna ezetooloola okuzaalibwa kwaffe zaava gy’ali. Kyandibadde kitya singa buli kiseera twekenneenya bye tuyiga mu mbeera Katonda gye yafuga okututendeka mu ngeri ey’enjawulo? Toli mu nkola ya kuyiga ntono okusinga Dawudi — naye Daniyeri — yali mu yo. Daniyeri yali musajja wa by’obufuzi; si musumba wa kiseera kyonna. Oba tozaaliddwa mu Baebbulaniya n’otwalibwa e Babulooni ng’omusibe okutendekebwa okuweereza mu kooti y’abagwira, naye olina olugendo lwo lwennyini. Katonda alina ekirooto ku lulwo, era alina enteekateeka ey’enjawulo okutwala ekirooto ekyo mu maaso. Osobola okulowooza Omusajja Omukugu omukulu nga asekerera mu “wokop,” nga atambula wakati mu by’okulabirako bye eby’obulungi, nga akotamye ku by’obulungi bye, ng’akozesa mu ngeri ey’okwagala “ebikozesebwa” bye — ennyanja, enta, n’“ebyafaayo ebyawandiikiddwa nga tebiteekeddwa” — okufulumya amabara agasinga obulungi n’okuyaka okusinga okuva mu bantu be ab’omuwendo — ggwe oli omu ku bo!

Mu nkomerero, obumanyirivu bwa leero bugattibwa n’obulala bwonna mu bulamu bwo okutuusa lwe buwumbagana wamu. Okukuŋŋaanyizibwa kw’amasomo g’ebbanga eddene wamu n’okutegeera ekigendererwa ky’obulamu biteekateeka omukkiriza omukulu okuweereza mu ngeri ennungi mu biseera eby’omu maaso. Okutegeera ekigendererwa kyo kugatta obumanyirivu bwo bwonna obw’okuyiga wamu, kubuwa akaguwa k’awamu n’omutwe omukulu ogugoberera enteekateeka ya Katonda ey’enjawulo ku bulamu bwo. Abakozi Abakristaayo abato bangi tebategeera kino era tebaatuuka ku mutendera guno ogulimu ebibala bingi. Sigala mu lugendo. Bwe bukenda kugenda bulungi — era nnyo.

Abantu Abakukwatiddwa Mu Bulamu Bwo

Ekikozesebwa ekirala Katonda ky’akozesa kwe kuba nti ateeka abantu mu maka gaffe okutufuga. Ab’omu maka gaffe bakulu nnyo mu kukula kw’omuntu kubanga, nga C.S. Lewis bw’akyogerera mu The Four Loves, tetulonda bantu baffe; tuba tuteekwa okubayigira okubaagala. Mu maka gaffe mulimu abantu abakulu, embeera, n’endowooza ezituusa ku kweyongera kw’obuvunaanyizibwa bwaffe nga Abakristaayo. Yokaana Omubatiza yalina abazadde ab’atya Katonda n’Ab’Essene (abaali ab’enjawulo mu by’obutukuvu mu biseera bye). Enkolagana yaabwe mu mulimu gwe gw’obulamu bwe kiragiro kirungi engeri ebikozesebwa eby’omu buto gye bikulaakulanya omukozi w’Omukristaayo.

Kiki ky’oyiga okuva mu mbeera yo ey’abantu gy’obeeramu kati? Muliraanwa? Munnamaka? Munna masomero? Munna mulimu? Olowooza nti abantu abali okukwetoolodde baali awo lwa butuufu bwokka? Kiki singa Katonda yateeka abantu abo mu bulamu bwo okukuyigiriza ekintu? Bwe kiba bwe kityo, tetufiirwa kitundu ky’okutendekebwa kwaffe bwe tuziyiza amasomo agava mu nkolagana zino? Abafumbo b’abo abantu abalala abasinga obukulu mu bulamu bwaffe, naye n’abantu abalala ab’omu maka bakola kinene nnyo.

Jajja wange omukazi yalabikanga buli kyeya n’atujjira n’akola emirimu minene egy’okulongoosa ennyumba. Kino kye kivaako okuba nga yali awo bwe nnalwala rheumatic fever n’okuva mu kiseera ky’okuwona kwange. Katonda yakozesa okukubiriza kwe, okwagala kwe ku bimisani, n’okusaba kwe okutumba obulamu bwange. Era nayigira okubeera omuwombeefu, okwefuga, okugumiikiriza, n’obutaddamu mu lutalo okuva mu nkolagana zange n’abantu abalala ab’omu maka. Buli kimu ku bino kyali kitundu ku bulamu bwange, era Katonda yabikozesa okunkolaako. Kiki singa buli munna-maka — omwagazi oba atalabika — Katonda yamuteka mu bulamu bwo ng’ekikozesebwa mu kukulakulanya? Tuli kugondera enkola eno oba tugiwakanya? Bwe twewaayo okuyiga okuva mu buli nkolagana, obulamu buba ekisaawe eky’okusoma ekitaggwaawo. Buli nkolagana na buli kukubagana bigenda mu lujjudde lw’okukulakulanya ebibala by’Omwoyo.

Naye kiki ku mbeera ezirimu okunyigiriza n’okukozesebwa obubi? Omwana oba omuzzukulu w’abantu abakuba abalala ayinza okuddamu atya? Waliwo kye tuyiga okuva mu kuwona oba okwewala okunyigiriza okwo? Ebibuuzo bino bizibu, naye okukkiriza kwaffe mu bukulu bwa Katonda kutuwaliriza okuziggyaamu amasomo. Nga ndi muvubuka, nasanyuka nnyo ku kukubiriza kwe nafuna okuva eri omusomesa wange wa tennis mu ssomero lya sekondale. Naye okuba omuntu eyakosebwa mu by’okwegomba kwe okutaliimu butuufu kwampa amasomo agenjawulo. Ekimu kyali nti wadde nga nayiga tennis okuva gy’ali, nnali wa ddembe okugaana empisa ze ez’obulamu obw’ensiyaga. Ekirala kyantwala emyaka, naye ne nkizuula mu nkomerero nti — saali musango mu by’eby’obulamu obw’ensiyaga kubanga nnali nzikiriziddwa. Era eky’okusatu, nayiga obukulu bw’okunyweza batabani bange n’abavubuka abalala babeere n’omwoyo ogw’amaanyi okusobola okuziyiza eby’okuyingirira ebitalabikiddwa.

Tusobola okulonda kye tuyiga n’eri oyo gwe tuyigirako. Emirundi egimu tuyiga kye tukola okuva mu byokulabirako ebirungi. Emirundi emirala tuyiga kye tutalina kukola okuva mu byokulabirako ebibi. Obubi bukola mu nsi, era tuteekwa okusaba n’amaanyi okubulwanyisa. Tetulina kusiba Katonda ku bibi — oba mu bantu baffe oba mu balala. Abantu bakola ensalawo, era ezimu ku zo mbi. Saba Katonda alwanyise obubi bw’akyawa. Mu mbeera ezo, tetulina kugondera bantu ababi nga tewali kisinga, wabula tugondera Katonda. Noonya okutegeera ekigendererwa kye mu mbeera ezo era oyige okuva mu zo.

Obukugu

Katonda atuwa obukugu bwe twetaaga okukola omulimu gw’atuyita okukola. Nneebaza nnyo abasomesa b’olulimi abalungi abaakola nnyo okusinga eby’essomero n’ekiragiro kyabwe okutumbula obukugu bwange mu lulimi. Twafuna emikisa mingi egy’okuweereza mu Korea ne China kubanga twasobola okwogera mu nnimi z’abantu baayo. Katonda ataggwaawo atutonda mu lubuto lwa bannyaffe ng’atuteekamu obukugu obumu obw’obuzaale. Oluvannyuma atuyita okukola mu bitundu ebyetaaga obukugu obwo. N’olwekyo, obukugu bwaffe obw’obuzaale buba akabonero ku kigendererwa kya Katonda ku bulamu bwaffe. Ate ggwe, obukugu bwo obw’emisingi buli butya? Obumu bw’obuzaale, ate obulala bwayigiriddwa. Buli gwe bw’oli buva mu mitendera gy’empisa w’oyiga mu nkulaakulana y’obukugu buno.

Mu kiseera eky’emisingi mu bulamu bwo, kiki kye wayiga Katonda ky’asobola okukozesa mu biseera eby’omu maaso? Katonda yakola mu bulamu bwa Pawulo bwe yali ayiga Ekitabo Ekitukuvu ekya Ddala ku bigere bya omu ku basomesa abasukkulumu mu biseera bye. Okweteekateeka kuno kwaliwo Pawulo nga tannaba kufuuka omukkiriza agondera, era kiraga engeri Katonda gy’ayinzizza okukola mu byafaayo byo okutumbula obusobozi bwo nga tonnaba kumumanya. Obukugu bw’olina busobola okukulaga kye Katonda ky’ayagala okukola, oba mu gavumenti, mu by’obusuubuzi, mu kkanisa, mu by’amakolero, oba mu by’okusomesa.

Ebigezo by’Obwesimbu

Buli omu ku ffe oluusi ayita mu bumanyirivu obumukebera empisa ze nga tewali muntu mulala amanyi. Waliwo ebiseera we tusobola okuba abatali beesigwa oba okukola ebikyamu awatali muntu yenna kukitegeera. Katonda mu bugenderevu atuteeka mu mbeera ezo tusobole okukula mu bwesimbu bwaffe era n’okukakasa nti empisa zaffe n’ebikolwa byaffe bigattiddwa wamu.

Lumu nnasobya ne nteekateeka enkiiko bbiri mu kiseera kye kimu. Enkiiko emu yali n’omukazi eyayagala okunsisinkana okumanya ku kukubwa omukono mu kkanisa. Enkiiko endala yali n’omuteesiteesi gwe nnali nandyagadde okubuuza ebibuuzo eby’omuwendo gyendi. Enkiiko eyasooka nze gye nnakkiriza, ate endala nze gye nnateekateeka. Nalina okusalawo eriya kusazaamu. Bwe nnalemwa okumutuukako ku ssimu, ne ndeka obubaka ku kyuma kye ekikuba amasimu. Era ne ndeka ebitabo n’ebbaluwa erinyonyola enkola y’okukubwa omukono ku mulyango gw’ofisi yange ne ŋŋenda ku nkiiko gye nnayagala. Bwe nnakomawo ku ofisi, nnasanga ng’awatiddwa ebitabo. Ne nsanyuka nnyo. Oluvannyuma ne twogera ku ssimu ne mmuwa n’amawulire amalala ge saateeka mu bbaluwa. Ne nsanyuka nate. Obuvunaanyizibwa bwange gy’ali bwali buwedde. Naye olw’okuba nga nasazaamu enkiiko gye nnalina okukuuma n’ŋŋenda ku gye nnayagala olw’obwegendereza bwange, omutima gwange gwannyigirizibwa. Mu mutima gwange mmanyi nti nnalina kusazaamu enkiiko gye nnayagala ne nkuuma ey’omukazi — wadde nga yali etali ya kwagala nnyo gye nze. Okuva mu kivaamu, nayiga nti okwagala okuweereza abalala ate n’okukola ebikola ku lwange kyonna tekigatta. Mu maaso, nsuubira okuba omuntu atalina kweyagala nnyo era omwetegefu okulowooza, okwogera n’okukola mu ngeri egatta.

Mu mutima gw’okwekenneenya empisa ezitendereza Katonda mulimu endowooza y’obwesimbu — okubeera n’obumu obw’amaanyi wakati w’endowooza, ebigambo n’ebikolwa by’omuntu. Katonda akozesa ebigezo by’obwesimbu okukebera ebigendererwa by’emitima gyaffe n’okugatta eby’omunda n’ebirabika ebweru. Akola bino byonna ng’omusingi gw’okwongera obusobozi bw’Omukristaayo okuweereza. Awatali bwesimbu, obusobozi bwaffe tebusobola kutuukirira kubanga abantu tebatwesiga. Yusufu yali abulina. Dawudi yasobola okukulembera abantu kubanga yali musimbu. Abantu baamwesiga. Daniyeri ne mikwano gye esatu nabo balaga obwesimbu. Katonda ayagala okubukulakulanya mu buli omu ku ffe.

Okuyiga Okuwulira Edoboozi Erito Era Empola

Kiki ku busobozi bw’okugondera eddoboozi ly’Omwoyo Omutukuvu? Kino kibeera kitundu eky’enjawulo eky’obumanyirivu obw’okuyiga, Katonda mw’agezesa okuddamu kw’omukkiriza eri amazima gaamwolesebwa. Okugondera kuyigibwa mu buto bw’obulamu era nate kuyigirwamu oluusi n’oluusi. Ekivaamu eri abo abaddamu obulungi kyokka kitera okuba okuggulirwa amazima amalala. Okugeza, tuyiga nti emikisa emirala giba “kukuta” ate okukuta okumu kuba “mikisa.” Okutegeera enjawulo, okukwata emikisa, n’obutaleemebwa okukutiddwa, byonna bitundu by’obumanyirivu bw’okuyiga okugondera. Nnina nga ddakiika ssatu zokka okuva ku muntu bwe akonkona ku mulyango gw’ofisi yange okutuusa lwe mmuggulirawo. Mu ddakiika ezo ssatu ezikulu, ntera okusaba mangu Katonda ampe obusobozi okwewala okukutiddwa oba okukwata omukisa ogulindiridde ku luuyi olulala lw’omulyango. Oluusi addamu mu ngeri emu, oluusi mu ndala, naye mu mbeera zombi njagala ye abeera assalawo. Okulowooza ku nsonga zino kumpaliriza okwaniriza emikisa egy’okukubiriza abasomi nga beetegereza omulimu gw’obulamu bwabwe — ne bwe baba nga tebateekateekeddwa kusisinkana nange.

Omulimu Gw’Obuweereza

Bwe tumanya nti omulimu gw’atuteekebwa gukozesebwa Katonda ng’omukisa gw’atuwadde, tuteekwa okulekera awo okulaba emirimu ng’emirimu gyokka. Mu ndowooza empya, osobola okuyiga ekintu ekipya ku kuyamba abantu. Mu nkomerero, tuva mu maaso ga Katonda mu kuvunaanyizibwa, wadde nga okuvunaanyizibwa eri abantu nakwo kukulu. Omukkiriza akula ategeera kino era ayagala okusanyusa Mukama mu buli mulimu gw’obuweereza. Mu ndaba y’abantu, emirimu gino gyandibadde gy’obufaayo, gyabulijjo, oba n’okulabika ng’egitazaamu maanyi, naye gibeera mirimu okuva eri Katonda. “Wakoze bulungi, muddu mulungi era omwesigwa! Wabadde omwesigwa mu bitono; ndikuteeka okuba omuvunaanyizibwa ku bingi.” (Matayo 25:21)

Nnayitibwa okwogera eri ekibiina ky’abamisani nga nnateekateeka okwogera eri abantu bangi. Bwe nnatuuka, nnasanga abantu babiri bokka. Wadde nga nasunguwala olw’abantu abatonotono abaaliwo, nakola ekisinga obulungi bwe nasobola. Bwe ndaba obusaasi ku ttaka oba ku luguudo, ngerageza okujjukira omusingi guno era mbuwandule. Katonda asitula abantu. Okumaliriza obulungi omulimu ogwasooka kye kigezo ky’atulondera emirimu emiggya. Olugendo lwa Balunabba okudda e Antiyokiya oluwandiikiddwa mu Ebikolwa 11 lwandibadde lulabika ng’olutali lwa mugaso nnyo, naye lwakolebwa n’obwesigwa n’obulungi. Yafuuka omuteesiteesi wa Pawulo Omubaka! Oli mwesigwa mu mikisa emitono?

Ekigezo ky’Okukkiriza Kwaffe

Katonda emirundi mingi atwala abaana be okuyita mu bigezo by’okukkiriza ebyeyongera okuzibu. Kino kikwata ku nsonga ezigezesa okutegeera kwaffe ku mazima ga Katonda n’obwesigwa bwe. Obumanyirivu buno bw’okuyiga buzimba okwesiga okutukkiriza okwesiga Katonda mu nsonga ennene ennyo mu biseera eby’omu maaso. Buli lwe tuyita mu kimu ku buno, tuba tweteekateeka obulungi okukwatagana n’ekirala.

Nze ne Char twaweereza nga basumba mu kkanisa entono mu bitundu by’ebyalo mu maserengeta ga Ontario, Canada, okumala emyaka emimu. Mu kiseera ekyo, nnakkiriza omusajja omu mu kkanisa okufuna ekifo kye yayagala ng’omusomesa w’ekibiina ky’Abakulu ku Ssande. Ennaku ntono oluvannyuma nga nsaba, nategeera nti nnali nasobya. Yali tannatandika buvunaanyizibwa bwe. Mu ngeri y’obwambulukufu nga bwe nasobola, ne nsaba okunkiriza olw’ensobi yange era ne mmugamba nti waliwo omulala eyandisomesa ekibiina ekyo. Ekivaamu kyali nti empisa ze gyendi ne ku bukulembeze bwange byakyuka ddala era n’atandika okunziyiza. Mu nkola y’okulongoosa obusungu bwe, amaka ge n’amaka amalala asatu ne basalawo okuleka kkanisa yaffe. Olunaku lumu olwa ttuntu, oluvannyuma lw’okukyalira amaka g’omu gaali gasobeddwa, ne nnyiga emmotoka yange mu ggalaagi wansi w’ekifo eky’ekkanisa ne nkaaba. Kiki ekandikoze omwana omuto nnyo gwe twaleeta eri Omulokozi, obulamu bwe n’amaka ge ne gakyuka mu ngeri ey’ekitiibwa, gwe twalera n’okwagala n’obwegendereza, okuba nga atufuuka mu mangu nnyo omugenyi era nga alina obulumi obuzikiriza? Olw’ensobi yange, omulabe yafuna obuwanguzi obutonotono. Naye obuddayo emabega tebutukubiriza kuleka mulimu.

Si kya bbanga ddene nnyo, omutendesi waffe yatukyala n’atuwa ekkanisa endala. Nnalowooza nti kino kyali kutyoka buzibu. Okutuusa lwe twali twamaliriza ensonga ezo n’ekkanisa ne yeetereeza, ne tusalawo obutagenda. Saali mmanyi nti obugumiikiriza n’okunyweza Katonda bye yali anyigiriza mu nze byali biteekateeka okungumira empewo ez’amaanyi gye twali tugenda okufuna mu Korea. Bwe nnaddamu okulowooza ku misozi gya Canada egyalimu amasira, nategeera nti byatuteekateeka ku biseera eby’omu maaso. Twanyweza obusobozi bwaffe okunywerera mu kubonabona nga tusigala mu kkanisa eyo n’okulaba nga ekula wadde nga waliwo amaka agaagyayo. Tetwandisobodde kugumira mpewo eza Korea singa tetwalibadde tuyise mu zitali za maanyi nnyo eza Canada. Ekigezo kino eky’okukkiriza kwaffe kyali n’ekigezo ky’okwewola kwaffe. Ku lwo, twategeera okwewola kwaffe okubeera mu buweereza. Mu Korea, twafuna obulemererwa, obulimba, n’okusuula essuubi ebisinga obuzibu. Era twanywerera ne mu byo. Ebigezo ng’ebyo biyinza okunyweza omukozi akula mu kwagala kwe okubeera ng’akozesebwa Katonda mu ngeri yonna gy’alaga. Kibeera ndagaano ey’omunda wakati w’Omukristaayo akula n’obwangu ne Katonda. Bwe waliwo ekintu mu ffe ekifa, ekirala kibeera kiramu n’amaanyi okusinga. Naye tetumanya bino ku ffe bennyini okutuusa Katonda lw’atutwala obulungi okuyita mu bigezo by’okukkiriza n’okwewola eby’emyaka emingi.

Okutendekebwa Okutongole

Ekitabo kino kiteeka essira ku mize egy’omugaso, egy’obumanyirivu n’egy’omwoyo Katonda gy’ayagala okutukulakulanya okusobola okufuuka Abakristaayo abakozi ennyo. Tekiteeka nnyo ku kuyiga okuva mu bitabo byokka, naye kuyiga okuva mu bitabo kibeera kitundu kinene nnyo mu kutendekebwa okutongole. Kibeera emu ku ngeri Katonda z’akozesa okukulakulanya omuntu. Kuba Katonda ayinza okutulagiriza okusoma mu masomero, tusaanidde era okulowooza ku kutendekebwa okutongole mu ssuula eno.

Okuyiga okuva mu bitabo, emirimu gy’omu kibiina, n’obumanyirivu bw’eby’amasomo si byo byokka oba si byo byasinga obulungi mu kuyiga engeri y’okuweereza. Era tebijja kufulumya buweereza ku byabyo byokka. Naye byongera nnyo ku mpisa ez’omwoyo. Okuyiga okuva mu bumanyirivu bwokka kuyinza okutwala omulongo gya pendulamu okuba wala nnyo ku kukula mu magezi. Okufuna obukugu mu buweereza kitegeeza okuyiga obukugu obuyamba mu kuweereza — oba ng’omukozi ow’omulimu oba nga si mutongole. Okutwala amasomo mu ssomero oba okwetaba mu nkambi z’okutendeka abakulembeze Abakristaayo kuyinza okutuyamba okukulaakulanya obusobozi obuggya obwongera ku busobozi bwaffe okuweereza. Yiga engeri y’okukwata ku bibuuzo eby’obutakaanya, okuteekateeka obubaka, okutambuza obukiiko, oba okutandika enkyukakyuka, olwo weetegeere engeri Katonda gy’akozesa — oba gy’atasobola kukozesa — obukugu bwo obuggya.

Mu Janwali wa 1977, nga nnakyali mu myaka esatu n’ekitundu mu kitundu ky’emyaaka etaano egy’obumisani mu Korea, natandika okusiiba kwange okw’olunaku essatu okwa buli mwaka. Ku makya agaakubiri nga ntambula mu nnimiro z’emmere ezali ziyingiridde ku bugazi bw’amaserengeta ga Taejon okumpi n’ensulo ez’omukka mu Yusong, Mukama yateeka mu mwoyo gwange okutegeera nti nnali nsaanidde okudda mu masomero. Mu kiseera ekyo nnali nnina diguli ya Bachelor of Theology. Endowooza y’okusoma okusingawo yali mpya, naye namanya nti yava eri Mukama. Nategeera nti ekisinga obulungi eri omumisani okusoma kwe by’obumisani (missiology). Ekifo ekisinga okubaawo kyali School of World Missions, ekisangibwa nga ddakiika amakumi abiri okuva ku nnyumba yange ey’okuwummulamu gye nnali nateekateeka okubeeramu okumala omwaka gumu. Okulagirizibwa okwo okw’enjawulo okuva eri Katonda kwakola enkyukakyuka ennene mu lugendo lw’obuweereza bwange. Okusoma by’obumisani kwongera obulungi ku buweereza bwange era kyafuga nnyo ku mulimu gwange ogw’omu maaso nga ndi mumisani atendeka abamisani. Tetulina kuyiga okuva mu bitabo, basomesa, n’ebifo eby’amasomo byokka. Naye obumanyirivu bwaffe busobola okugattibwa ku byo. Okutendekebwa kwo tekulina kuba bwa bumanyirivu bwokka oba bwa masomero gokka — byombi byetaagisa.

Okuzuula Ebintu Ebyaweebwa Katonda

Okugattibwa kw’ebintu Katonda bye yakuwa kulimu obusobozi obw’obuzaale, obukugu obw’oyize, n’ebirabo eby’Omwoyo. Mu lugendo lw’okukulaakulana kwo ng’Omukristaayo ow’omugaso, osobola okuzuula ekirabo kye wategeeranga nti tekiri mu ggwe. Mu myaka emingi, nasanyuka nnyo mu pulogulaamu z’amasomo ag’okusinga, wadde nga saazuula kirabo kino okutuusa lwe nnali n’emyaka amakumi asatu mu esatu. Emyaaka kkumi n’ebiri egyasooka egy’obuweereza bwange gyalimu emyaka munaana nga ndi musumba mu Amerika ya Bukiika n’emyaka ena nga ntendeka abasumba ba Korea mu ssomero lya Baibuli ery’omutendera gwa instituti mu Asia. Bwe twaddayo mu Amerika okubeera ku luwummula lwange olwasooka, natandika amasomo gange ag’okusinga. Oluvannyuma lw’emyaka kkumi n’ebiri egy’obuweereza, lowooza ku ssanyu eryava mu kuzuula okusanyuka, okunyiririka, n’omugaso gw’amasomo ag’okusinga.

Osobola okuba n’ebirabo by’otonazuula. Gezesa ebifo eby’enjawulo eby’okuweereza. Bwe waba nga oweereza mu kkanisa yokka, gezesa okuweereza ebweru waayo. Bwe waba nga tonnatambula mu mawanga amalala, lowooza ku kwogera ne mukwano gwo omumisani oba ekitongole ky’obumisani, era okukyalira ku mulimu gw’obumisani. Tetutuukiriza ddala kiragiro ekinene n’okukyalira kuno kwokka. Naye okukyalira kuyamba nnyo mu nteekateeka ennene ey’okuweereza okw’olubeerera kubanga kuyinza okuba ekikozesebwa kirungi nnyo mu kusunsula abamisani. Okuzuula ebirabo byo — naddala okuzuula n’okukozesa n’obuvumu ebirabo byo eby’Omwoyo — kitundu kikulu nnyo mu nkulaakulana yo. Okuzuula obuweereza bwo n’engeri gye wekulaakulanyaamu kuba lugendo olutaggwaawo era olujjudde essanyu. Osobola okwewuunyisa ne ggwe kennyini.

Omuteesiteesi

Wali we wasisinkana omuntu eyabeeranga n’akuweereza mu ngeri gye wayagala okukoppa? Kino si kya butuufu bwokka. Omuntu alina omutima ogw’okuweereza, ogw’okugaba, ogw’okukubiriza — omuteesiteesi — alaba obusobozi mu muntu alina ebirabo ebifaanana naye n’obusobozi obutannakulakulana — omusomi. Omuteesiteesi atwala omusomi okutuuka ku kutegeera oba n’okuzuula obusobozi bwe. Abantu abamu baweereddwa ekirabo eky’enjawulo eky’okutegeera obusobozi mu balala. Mu bwangu baddamu okufaayo ku basomi baabwe, okubalonza n’okubaluŋŋamya. Bwe nndaba emabega ku bamenyi bange abasooka ab’omuwendo — nga bali nga mukaaga — ndaba nti abamu ku bo baandaga, ate abalala nze nabanoonya. Oluvannyuma nasoma kye nnali nayigira mu byafaayo byange — nti enkolagana eno esobola okutandikirwa ku muntu yenna ku bombi.

Mu mwaka gwange ogusembayo, omukulu w’abayizi mu ssomero lya Baibuli eritono mwe nnava yansaba okuba ku ttiimu ey’omwaka-buku. Namuwulira nga safaayo nnyo, nga nlowooza ku nsonga nnyingi lwaki nnalemererwa okuweereza. Nali musumba wa bayizi nga nnina obuvunaanyizibwa mu kkanisa era saasobola kussa maanyi mingi mu mirimu egy’ebweru w’essomero. Bwe yamala okutundako ekigambo kye, yampandiikira nti yandyagadde mbe omuwandiisi omukulu — ekyo kyali kya kusoomooza! Ku kumuteesa, ne nkolera mu kifo ekyo era nkkiriza nti twafuna omwaka-buku omulungi nnyo mu mwaka ogwo. Byonna byali bisanyusa — okukulembera enkiiko, okusisinkana abayizi okuva mu masomero g’omu makya n’ag’ekiro, okusisinkana buli muntu ku ttimu okwekkaanya emirimu gye n’okulaga engeri gyonna gye gyali gigattiddwa, okusisinkana omukiikirize w’ekitongole ekifulumya ebitabo, era okusingira ddala okukola n’omukulu w’abayizi gwe nnatya nnyo. Nnakkiriza nti kyali mukisa gw’okukulakulana Katonda gwe yateekateeka mu mbeera nga nze siri ku mikono gyange.

Obumanyirivu obwo bwanziza okumpa enkolagana n’omukulu w’abayizi. Oluvannyuma yambuuza oba nandibadde njagala okuweereza essomero lya Baibuli mu kugenda ku lugendo lw’okuyimba n’okubuulira mu kyeya ekyaddirira oluvannyuma lw’okumaliriza okusoma. Twali tugenda okuteesa essomero lya Baibuli. N’olwekyo natambula mu bitundu bingi eby’obuvanjuba bwa Amerika, nga mbuulira mu makanisa n’enzikiriza z’abavubuka.

Nga nze nnali nnina emmotoka, nayiga obukulu bw’okutegeeza ku nsonga z’ensimbi nga tetunnaba kukola olugendo ng’ekibiina. Nga nze nnali omubuulizi ku ttimu, nafuna okukkakasa ku bwetaavu bw’okusaba n’okusaba mu ngeri ey’okunywerera. Omukulu w’abayizi yabadde n’amaanyi manene mu bulamu bwange mu kiseera ekyo n’okuyita mu myaka. Nneebaza Katonda olw’omuteesiteesi ono — ekikozesebwa mu mukono gwa Katonda — okunkolaako n’okunkulakulanya. Kati nga ali mu kuwummula kwe, nkyayiga okuva ku kyokulabirako kye eky’empisa ezirungi, okusweka mu ngeri ey’okusanyusa, n’okugumiikiriza mu nkolagana n’abantu.

Ensonga Ezirina Embeera Yabyo

Bimu ku bintu Mukama by’akozesa okutendeka ffe bisinga okuba eby’embeera — eby’ennono, eby’obufuzi, eby’eby’obulamu bw’ensimbi oba eby’abantu be tuba nabo — okusinga okuba eby’enkolagana yokka. Ebintu Katonda by’ateekateeka mu mbeera z’omu kitundu, ez’eggwanga, n’ez’ensi yonna bifuga okukula kw’omwoyo n’okweyongera kw’obuvunaanyizibwa bwaffe. Bino bye bintu ku byo gye tulina obufuga butono nnyo. Tuba n’omukisa omunene nnyo ogw’okuyiga bwe tusobola okubitegeera, okubiraba ng’omukono gwa Katonda, n’okubikozesa mu ngeri ey’obugendererwa, ey’obulungi, era ey’okuzimba okusinga okubiddamu mu ngeri ey’amagezi g’abantu.

Embeera ezimu abantu ze balowooza nti ziva ku butuufu bwokka mazima ziba “ebikozesebwa” eby’ekyama mu mukono gw’Omukugu atwagala.

Mu kyeya kya 1965, ekibiina ky’abantu mu byalo ekyali mu bitundu by’obukiika bwa mayiro nga 70 okuva ku ssomero lyaffe lya Baibuli kyetaaga omusumba. Nnabuuza oba nnandibadde nnyinza okujjuzaamu ku Ssande ezimu. Kino kyavuddeko okuyitibwa okubeera omusumba w’abayizi mu kifo ekyo. Mu mwaka ogwo gwe naweerereza nga musumba waabwe, omuwendo gw’abantu abajjanga ku kkanisa buli mwezi gwasatuukirizibwa — okuva ku 8 okutuuka ku 24 ku Ssande ku makya. Mu mwaka gwange ogusembayo gwonna, nayiga okwesiga Katonda, okwagala abantu, okuboowooza abantu n’obwambulukufu obw’amaanyi, wamu n’obuzibu bw’okuba nga siri mufumbo mu buweereza. Omukisa ogw’okuweereza nga musumba w’abayizi gwagattibwa ku kuyiga kwange okw’omu kibiina. Gwannyigiriza ku nsonga endala ez’okukulembera ekkanisa ng’okukuumira ebitabo by’ensimbi n’okwagala abantu bonna awatali kusosola.

Era nate, okutandikirwa kw’omukisa guno kwali bweru wa buwanguzi bwange, naye Katonda yagukozesa ng’ekifo ky’okukula mu bulamu bwange. Obwesigwa bwange eyo n’olugendo lw’okubuulira mu kyeya ekyaddirira oluvannyuma lw’okumaliriza okusoma byanziza okumpa emikisa emirala. Nayitibwa okuweereza ng’omusumba omuyambi n’omukulembeze w’abavubuka mu emu ku makanisa amanene mu kibiina kyaffe mu bitundu by’Obuvanjuba mu kiseera ekyo. Katonda yali akozesa embeera y’ekitongole n’embeera z’abantu okutumbula nze. Nnali nnyiga okuyiga okubeera omwesigwa mu buli mulimu gw’amuwa.

Kati ate ggwe? Mu mbeera zo, kiki ky’osobola okutandika okulaba mu ndowooza empya eno? Okukkiriza nti Katonda y’afuga byonna ne bwe tuba nga tetufuga? Kiki Katonda ky’ali kukuyigiriza mu byo?

Enkyukakyuka Mu Ndowooza

Enkola y’Endowooza (paradigm) ye nkola y’amagezi gye tuteekamu endowooza zaffe — enkola gye tukozesa okwekenneenya ebyetooloola obulamu bwaffe. Emirundi egimu, ebintu ebizibu ennyo bituwaliriza okukyusa oba okugaziya endowooza yaffe mu ngeri ey’amaanyi ennyo okutuusa lwe tufuna enkyukakyuka mu ndowooza. Enkyukakyuka ezo ziba za maanyi nnyo, n’olwekyo okutuuteekateeka ku zo — oba okutufuula abaagala okuzikkiriza — Katonda alina okukozesa enkola ez’amaanyi.

Enkyukakyuka mu ndowooza zitera okuleetebwa ekizibu ekinene — ekiseera eky’okukyuka. Mu biseera eby’okuzibu, enkyukakyuka mu ndowooza ye kigendererwa kya Katonda. Bwe tutalaba mu ndowooza eno, tulaba obuzibu bwokka obw’ekiseera ekyo, ate nga mazima ddala buba bwa Katonda okutuukiriza ekigendererwa kye — okutukulakulanya n’okuleetera erinnya lye ekitiibwa. Katonda akozesa obuzibu obumu oba obusingawo okutulaga endowooza empya ennene ku ye oba ku buweereza bwaffe gy’ali. Endowooza empya eyo etuleetera okuwulira ng’abantu abaabadde basibiddwa mu nkola etono ey’amagezi ate kati basumuluddwa. Endowooza empya eyo ye kisangibwa ekisanyusa ennyo ekitumbula obusobozi bwaffe okuyiga, wadde nga enkola yokka yokka eba nzibu nnyo.

Olw’enkyukakyuka mu ndowooza, tusumululwa okulaba ebintu mu ngeri empya. Tuyinza okuyita mu kusomoza okutwala ebbanga eddene okukitegeera. Oluvannyuma lw’ebbanga, tutegeera mu bwongo kye twafuna era tusobola okukitegeeza mu bigambo. Okukyuka kw’omuntu okuba Omukristaayo kwegamba kirimu enkyukakyuka mu ndowooza. Okukyuka kwa Pawulo, nga bwe kwawandiikibwa mu Bikolwa by’Abatume essuula ya 9, kye kyokulabirako ekisinga obulungi.

Enkyukakyuka yange esinga obunene yajja mu kizibu ekinene mu buweereza kye nnayitamu mu kaseera k’okuwa kyeya kya 1979. Ekibinja ky’abantu mu kkanisa yaffe mu Korea kyagaana obukulembeze bwange. Okuyita mu kizibu kino n’okusiiba okwakigoberera, nayiga okutegeera eby’omwoyo, nayiga nate amaanyi g’okusaba, era nafuna amagezi ku lutalo lw’omwoyo. Era nayiga nti ne bwe mba nga ndi mutufu, singa empisa zange si nnungi, mba ndi mukyamu. Singa tewali munnamawulire munene gwe nnayitamu mu kiseera ekyo, sandibadde nategeera mazima gano agazibu.

Okuyiga okuyita mu kizibu kyetaaga okuddamu mu ngeri entuufu ku kisaafu kya maanyi Katonda ky’akozesa okutugezesa n’okututendeka okwesiga. Okuddamu mu ngeri entuufu kwetaaga omutima oguyigiriza. Okumalirira okw’amaanyi okugenda munda mu mutima gwa Katonda mu ntandikwa y’ekizibu kusobola okutuyamba okukiwangula. Ekivaamu ku nkomerero ye mukozi wa Katonda omunywevu, alina obumanyirivu obuzito ku kwagala kwa Katonda n’obusobozi obusingawo mu by’omwoyo. Engeri gye tuddamu mu kizibu y’ensonga enkulu. Mazima, okuddamu kwaffe kwe kintu ekikulu — mu nteekateeka ya Katonda, okuddamu ku kizibu kusinga n’okukigonjoola. Engeri gye tukuliramu y’ensonga enkulu.

Okukwatagana n’Ensi Etalabika

Ensi etalabika etambula n’ensi elabika. Ebizibu eby’eby’obulamu bw’ensimbi, eby’obufuzi, eby’abantu, eby’amaka, eby’obuweereza n’ebirala byonna by’omu bulamu biba bizito nnyo era bizibu okusinga bwe birabika ku ngulu. Omukristaayo akula ayiga okutegeera engeri ensi etalabika gy’efugaamu ensi elabika. Obuweereza bwaffe bulina emitendera ebiri egy’emirimu. Omutendera ogusooka gyesigama ku kusobola okutegeera “ebikolebwa mu kyama” mu nsi y’emyoyo, ebisobola okuleetera Omukristaayo okufuga embeera ezirabika. Abantu si balabe; Sitaani ye mulabe. Akozesa abantu ng’“ebikozesebwa,” naye tetulina kulwana n’ebikozesebwa. Tulina kulwana naye era twagale ebikozesebwa. Mu mbeera eno, ebikozesebwa nabyo baba bamisibe abaetaaga okusumululwa. Omutendera ogwokubiri gwe kukola mu nsi ebonerwa ebintu ebyamala okukolebwa mu nsi y’emyoyo okuyita mu kusaba. Omutendera ogusooka bwe gukolebwa bulungi, ogwokubiri guba mwangu.

Mu mirembe gya Eriya, waaliwo ekalu y’emyaka esatu. Ekalu yalabika mu mbeera ey’oku nsi, naye waaliwo emirimu mingi egy’amaanyi mu nsi etalabika. Okukontana kw’amaanyi g’emyoyo kwatuuka ku ntikko ku Lusozi Kalumeeri, Eriya — omusabi w’amaanyi — bwe yayita ku Katonda mu lujjudde okusa ebikookooma okuva mu ggulu. Okwo kwali okukontana kw’amaanyi. Olutalo lw’emyoyo n’okukontana kw’amaanyi bituyigiriza okutegeera emizingo egy’omwoyo egivaamu ebizibu ebirabika mu nsi ey’obutonde. Olutalo olutuufu lw’omu myoyo era lulwanirwa n’ebikozesebwa eby’omwoyo. Bwe tuwangula, si lutalo lwokka oluwangulwa, naye n’omulwanyi akulaakulanyizibwa. Mu bigambo ebirala, si mulwanyi yekka akulaakulanyizibwa, naye n’olutalo luwangulwa. Ebintu byombi bya mugaso nnyo, era Katonda afaayo ku byombi.

Ojja kukijjukira nti waliwo amaka ana agava mu kkanisa yaffe mu Canada y’ebyalo? Tweyongera okusiba n’okusaba mu biseera ebyo eby’amaanyi. Twategeera nti olutalo olutuufu lwali lutalo lw’emyoyo etalabika olwaleetera amaka ago okwegata ku kkanisa. Tweyongera okusaba era Katonda n’addamu! Mu kiseera kino, abavubuka abamu abalina obuvunaanyizibwa baasobola okuwonyezebwa era ne bafuka ababaka b’amawulire amalungi mu bavubuka b’omu kitundu kyaffe. Omusuubuzi n’mukyala we nabo batandika okujja mu kkanisa yaffe era ne baleeta endowooza empya nnyingi. Bino byonna byali mu kiseera kye twali mu bukontana n’okuvuganyizibwa okw’amaanyi. Kubanga tweyongera okusaba, Katonda yatuweereza n’atusobozesa.

Nga nnali nga nnali ndwana mu nsi y’emyoyo, nayiga ebintu ebiwerako mu biseera byange eby’okusaba okw’amaanyi n’okusiba. Okusiba kunafuya badayimoni. Ffe tuyinza okuwulira nga tunafudde, naye mu Mwoyo tufuna amaanyi amasingawo. Era okukuba engalo nga tusaba kutuyamba okussa ebirowoozo byaffe ku kusaba mu biseera ebimu. Tusobola okuteeka endowooza bulungi. Emirundi mingi kino kiyamba mu kusaba nga mu ngeri ey’akabonero tulwana n’omulabe era tujaguza amaanyi ga Katonda. Okutendereza Katonda kwesikira ery’obulumi ku badayimoni, nga eddoboozi ly’amazindaalo oba emibumbe mu matu ag’omusaajja. Laba mu ndowooza embeera mu nsi y’emyoyo badayimoni nga bawuuba era nga badduka olw’eddoboozi ly’okutendereza Katonda. Okusaba nga tuyambibwako Mwoyo kitusobozesa okusaba nga tugoberera ekigendererwa kya Katonda, ne bwe tuba nga tetumanyi bulungi nsonga ez’enjawulo ze tusaanidde okusabira (Abaruumi 8:26, 27).

Waliwo okwewandiisa okubiri okutali kulungi mu ndowooza z’abantu ku ngeri ensi y’emyoyo gy’efugaamu ensi ey’obutonde. Ekimu kwe kukkiriza nti buli kizibu kyonna kiva mu lutalo lw’emyoyo. Tulina okujjukira nti tubeera mu nsi egudde era nti ebintu ebibi bituukira abantu abalungi. Si buli kintu kiva ku dayimooni. Ekirala kwe kulowooza nti tewali lutalo lwa myoyo mu bukontana n’ebizibu by’obulamu n’obuweereza bw’Abakristaayo. Tulina okujjukira nti waliwo omulabe atalabika atatera okuleeta ebizibu.

Ne bwe tutamanya bintu byonna omulabe by’akozesa, Katonda akola okutukulakulanya mu mbeera zonna. Ye mukozi omukulu atalabika mu drama y’obulamu. Mu bigambo ebirala, buli kizibu kirina ekitundu eky’omwoyo; era tusobola okuyiga ekintu mu mbeera zonna, ne bwe kiba kyonna — wadde nga kya kuyiga ku nkola y’obulamu yokka.

Okutendekebwa Obw’Omulimu Obw’Obukugu Oba Okulagirwa Omulimu

Omulimu gw’olina oba omulimu gw’okola, Katonda atambulira mu bakozi abakulira n’abakozi bokola nabo okukulaakulanya obusobozi bwo. Okutendekebwa okw’omu mirimu, emirimu gy’olagiriddwa, n’obumanyirivu obw’omulimu bisobola okuba ekitundu ku nteekateeka ye era ne bikuyamba okutumbulwa. Okuyita mu mukama wo oba bizinensi yo, Katonda akuwa okutegeera okupya okugaziya obusobozi bwo n’obuvunaanyizibwa bwo. Mu buli mulimu gw’oguweebwa, oyiga obukugu obupya. Era osobola okufuna okutegeera okupya ku kitegeeza okutumbula omulimu n’okukula kw’abalala. Mu bufunze, emirimu egy’obukugu giba bikozesebwa bya Katonda okukufuula ow’omugaso ennyo eri abakulu bo n’eri Mukama wo.

Mu ssomero lya yunivasite, nnali nteekateeka okuba omusumba. Mu kyeya ekyali wakati w’omwaka gwange ogusatu n’oguna, nnasaba okudda mu kkanisa y’ebyalo eyali okumpi okuba omusumba waayo. Nnategeera nti omukisa ogwo gwali kitundu kinene mu nteekateeka ya Katonda ey’okuntendeka. Gwannyigiriza amasomo ku kusaba, okusiba, obwesigwa, okugumira, okwewaayo, okussa ebirowoozo, empisa mu kuteekateeka ebibuuzo by’okubuulira, n’engeri y’okwagala abantu.

Kaddamu otunule emabega ku mulimu gwonna gwe wakola edda, owandiike amasomo gwe wayiga. Kino kituyamba okutegeera Katonda by’atuyigiriza. Kisinga okuba kya ssanyu bwe tulaba enkolagana wakati w’eby’atuyigiriza edda n’eby’ali kutuyigiriza kati.

Mu mwaka ogwo, natambula okugenda mu kkanisa emanyiddwa ennyo eyitibwa Cathedral of Tomorrow mu Akron, Ohio, okugenda ku kusaba kw’omwaka omupya okwa Rex Humbard. Bwe nnali njogera n’abantu ab’omu kkanisa ku lugendo luno, nnalaga nti nsobola obutagenda. Oluvannyuma nakyusa endowooza ne ngenda. Kye ssaabadde ntegeeza, wadde nze kennyini, kyali nti saayagala kugenda nabo kubanga nnababanga nga bantu ba mu byalo aba bulijjo. Nga ndi mu kkanisa eyo, nasisinkana omukulu w’essomero lya Baibuli, mukyala we n’abantu abalala be nnali mmanyi. Okusaba kwali kulungi nnyo, era ne nadda mu kkanisa yange ey’ebyalo. Bwe baamala okutegeera nti nagenda naye nga sigenda nabo, omu ku bazadde b’abavubuka yanjogerera butereevu:

 “Wayagala kugenda; naye tewayagala kugenda ffe.”

 Nnejjusa nnyo olw’amalala gange okuba nga saayagala kwerabira n’abantu Mukama be yangezzaamu. Oluvannyuma lw’emyezi mukaaga, abamu ku bavubuka bange bajja ku mukolo gw’okumaliriza okusoma kwange. Ne bwe baali balabika nga bali wala nnyo ku mbeera yange ey’ebyamasomo, nasanyuka nnyo era n’emoyo gwange ne gukwatibwa nnyo olw’okuba nga bajjayo.

Jjukira ekibuuzo kino: “Katonda ayagala nnyige ki mu kino?” Mu masomo, si kibi eri omuyizi okubuuza omusomesa nti ekifaananyi kitegeeza ki. Emirimu gyaffe egy’obukugu bye bifaananyi bya Katonda, era emirundi egimu twetaaga okutegeera ensonga. Kisinga obulungi okubuuza okusinga obutategera. Enkola za Katonda mu kutendeka zitulaga by’ali kuteekateeka okutukolako. Tusobola n’okulaba empisa eziddamu, amasomo agaddayo n’okuddamu okwekkaanya. Bino biraga Katonda by’ali okukolako mu ffe. Singa essomo liri ly’amugaso gy’ali, n’eri ffe lirina okuba ly’amugaso. Obulumi bwaffe buba bw’okusaasaanyizibwa singa tetufuna musomo oguli mu bwo.

Okuba Wennyini

Nga basawo mu malwaliro bwe batera okwawula abalwadde abali mu mbeera ez’enjawulo ne babateeka mu kifo ky’okuba bokka, ne Katonda atunuulira abakozi be n’abateeka mu biseera oba mu mbeera ez’okuba bokka mu bugendererwa. Ayinza okwawula omukulembeze okumala ebbanga, si kubanga amaze naye, naye kubanga tannamala naye. Katonda ayinza okuba nga akozesezza buli kintu ky’ayinza okuyita mu ye okutusa ng’oyo muntu akulaakulanyizibwa era atambuzibwa mu kuteekateeka kwe. Ebbanga ly’okuba “ku bbali” liba kiseera kirungi okubuuza nti, “Katonda ayagala nnyige ki mu kino?” oba “Mukama, kiki ky’oli kungamba?” Olwo ekigendererwa kya Katonda mu kutwawula n’emirimu gyaffe egyabulijjo kisobola okutuukirira mu bujjuvu.

Kiyinza okuba ekiseera ky’obulwadde, okuziyizibwa mu buweereza obw’olujjudde, okuwa omuntu ekifo ekya wansi mu butegeevu, okugobwa, okweddamu amaanyi oluvannyuma lw’akabenje, oba wadde okuteekebwa mu kkomera. Mu biro ebiyise, nze ne Char twawuliriza omwogerera eyali ayogera n’obuziba obw’amaanyi okumala essaawa nnya. Yatugabira amagezi amalungi nnyo ge yayiga mu kusoma Baibuli ng’ali mu kkomera. Singa obuweereza bwe bweyongera nga bulabika nga bubuuse ku buwanguzi, yandibadde akyali mu buseere bunoobuze. Naye kubanga yatikkiriza omutima gwe mu nkola ya Katonda ey’okuba bokka, yafuna okutegeera okw’omwoyo okw’amaanyi ennyo.

Tetulina kutya Katonda bw’akola mu bugendererwa embeera ezituleetera okubeera bokka okusobola okuba n’okukubaganya naye okw’amaanyi era okw’ebbanga. Akwagala, ayetaaga, era agwanidde okuba n’obweteefu bwaffe bwonna mu biseera ebyo. Mu butuufu, ekyo kye kigendererwa kennyini. Okuba bokka kuggyawo ebikyusa ebirowoozo era kutuyamba okuteeka ebirowoozo byaffe wamu n’okuwulira. Omukulu w’okukulakulanya abantu mu Bwakabaka bwa Katonda ye Katonda omufuzi, era ajja kukozesa okuba bokka mu bugendererwa bwe.

Singa weesanga mu mbeera ey’okuba bokka, tewulira nti kiri kibi. Kozesa omukisa ogwo era okkirize kati, nga bukyali, okukyusa endowooza yo okunoonyereza ku Katonda by’ali okukugamba. Empisa eno ejja kukyusa obulamu bwo. Katonda afaayo nnyo ku kukulaakulana kwo okusinga ku bugumu bwo. Ayetaaga okutegeera kwaffe — ekyo kye kigendererwa ky’okuba bokka.

Okukkiriza Enzigi Ezisiddwa n’Okusonyiwa Abantu

Edda nagamba ku mukwano gwange ow’amagezi n’omukolaganwa gwe nze ne Char twakolagana naye bwe twagenda omulimu gw’obuminsani ogusooka. Yali alina emmotoka, ate ffe twagenda ku bbaasi za bbisikuleeti. Yali alina ensimbi ez’omulimu ez’okuyambako abakagenyi, ate ffe tetwali nazo. Yali alina omuwandiisi amuyambako olunaku lwonna naye eyabeeranga ne ffe mu nnyumba yaffe! Naye newaakubadde nga twalaba obutali bwenkanankana, twagumira embeera yaffe. Twali tuwulidde nti enkolagana z’abantu mu mulimu gw’obuminsani zitera okuba n’obuzibu, era twamalirira okuweereza mu bwesigwa. Twasabira embeera eyo, ne tugumiikiriza, era twali tutambula bulungi.

Lunaku lulala, omusomesa omugenyi okuva mu kibiina kyaffe yajja mu nnyumba yaffe. Mu kisa ky’obusumba, yatubuuza oba waliwo ebizibu bye twagala okuteesa. Yatugamba nti ategeera nti emirundi mingi abaminsani babeera beetaaga omuntu gwe bayinza okuteesako. Yatuwa omutima gwe n’okuwulira okweweerayo. Mpolampola ne tutandika okumutegeeza ku nkolagana yaffe n’omukolaganwa waffe, omuwandiisi eyali ayambako omukolaganwa naye nga abeera mu nnyumba yaffe, emmotoka ye nga ffe tugenda ku bbisikuleeti, n’ensimbi ze z’omulimu nga ffe tusasula byonna okuva mu nsawo zaffe. Omugenyi waffe yagamba nti ayagala okusaba naffe ku nsonga zino zonna. Twawulira nti okwagala kwe okutegeera eby’omunda mu bulamu bwaffe bw’abaminsani kumaze okumatizibwa era ne twesonyiwa ekintu ekyo. Twakyekyamu.